Deze scriptie is een landschapsbiografie van het dorpslandschap van Hoorn op Terschelling. Het onderzoek behandelt de periode vanaf de dertiende eeuw (de bouw van de Sint Janskerk) tot aan het begin van de twintigste eeuw, circa 1930.
Dit onderzoek gaat over de langetermijnontwikkeling van het dorpslandschap van het dorp Hoorn.
Centrale thema’s in dit onderzoek zijn de fysisch-geografische geschiedenis en het cultuurlandschap, de agrarische geschiedenis, de Sint Janskerk en het religieuze landschap daaromheen.
De hoofdvraag van het onderzoek luidt: Hoe is het dorpslandschap van het Terschellingse dorp Hoorn in ruimtelijk opzicht ontwikkeld tussen de volle middeleeuwen en de vroege twintigste eeuw?
Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van het dorpslandschap van Hoorn. Daarnaast geeft het een aanzet voor meer onderzoek en kennistoename over vergelijkbare dorpsgebieden op de Waddeneilanden. In het onderzoek is gebruikgemaakt van bodemkundige kaarten, interviews, literatuur en archiefonderzoek.
Terschelling is gevormd door sterke invloeden van eolische processen en marine sedimenten. Het dorp Hoorn ligt op een strandwal. Er zijn verschillende onderdelen van het eiland met elk een eigen vormingsgeschiedenis en karakteristieke elementen. In het dorpslandschap van Hoorn spelen vooral de duinen en de kwelder waar de Terschellinger Polder uit gevormd is een rol. In de polder zijn veel karakteristieke toponiemen te vinden, waaronder miede, wiel, wal, fin, kamp en
kooi.
Over de bouwgeschiedenis van de Sint Janskerk is veel gedocumenteerd. Het was moeilijker om een nauwkeurig beeld te krijgen van op welke manier en in welke omstandigheden de kerk gebouwd is. De gemeenschapsfunctie van de kerk was waarschijnlijk een belangrijke rol van de kerk. Het is een bezielde plek waar mensen heen kunnen gaan en soms voelen mensen ook verbondenheid met deze kerk omdat hun voorouders op de begraafplaats liggen. Een kenmerkend element in de landbouw op Terschelling was het oerol. Bij het Oerol liep vee los over het eiland omdat het in de polder erg nat was en er te weinig te eten was voor de dieren. Tijdens het oerol konden ze op het hele eiland grazen. Veel aspecten van de landbouw werden gecoördineerd via de Buren, de boerenorganisatie van het dorp. De Buren hadden ook contact met boerenorganisaties van andere dorpen op het eiland en ze maakten onderling afspraken. Bijvoorbeeld wanneer het oerol begon en eindigde. Het moment van hooien werd ook door de Buren bepaald.
Dynamiek bleek een kenmerkend thema te zijn in het onderzoek. Dynamiek van het veranderende fysische landschap en dynamiek in de manier van landbouw bijvoorbeeld. De Sint Janskerk was aan veranderingen onderhevig, maar bleef binnen al deze veranderingen stabiel staan. Door de wisselende natuurlijke omstandigheden werd er op een andere manier landbouw bedreven dan op het vasteland. Het was een dynamisch en schraal landschap en men diende zich aan te passen aan snel optredende veranderingen in het landschap, bijvoorbeeld veroorzaakt door overstromingen of stuivend zand.
Het dorpslandschap is tussen de volle middeleeuwen en de vroege twintigste eeuw in veel opzichten veranderd. Van grote invloed hierop is dat er dijken aangelegd zijn en het land veel minder overstroomt. Voordat de doorlopende waddendijk was aangelegd waren de verschillende dorpseilandjes bedijkt. Later werd de Terschellinger Polder aangelegd. Het landschap is minder open geworden en de invloed van stuivend zand is afgenomen. Er zijn bouwkundige aanpassingen geweest aan de Sint Janskerk, maar de aanwezigheid van de Sint Janskerk is een stabiele factor gebleven binnen deze veranderende omgeving.
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws en de activiteiten.